|

طرح از هنرمند ما صادق علوی
*** روشنگری ایرانی در این مرحله نهائی خود، در همه جبهههای لیبرالیسم، دمکراسی، و ناسیونالیسم روشنرای enlightened بیپروا به قلب مسائلی میزند که سدهها یا نادیده گرفتهاند یا از آنها گریختهاند.
پس از آشنائیهای ابتدائی دوران جنبش مشروطه و نهاد سازیهای دوران پهلوی، اکنون در زیر یک رژیم قرون وسطائی، که خود در همان حال فراورده آن دورههاست، (ما بیهوده مردمان ویژهای نیستیم) نسل کنونی ایرانیان میکوشد با حقیقت روبرو شود تا بتواند پاسخهای درست را برای مسائل هزار ساله بیابد.
تبعیض مذهبی که در کنار تبعیض جنسیتی بزرگترین عوامل واپس ماندگی مایند یکی از این جبهههاست. پژوهشها در این زمینه فراوان شده است. کتابهائی مانند رگ تاک، گفتاری درباره نقش دین در تاریخ اجتماعی ایران، از دلارام مشهوری (۱۹۹۹ خاوران، پاریس) و سرکوب و کشتار دگراندیشان مذهبی در ایران از سهراب نیکو صفت (۱۳۸۸ انتشارات پیام، پاریس) و اکنون درد اهل ذمه ــ که پس از آن دو به دستم رسیده است ــ از یوسف شریفی، به ویراستاری رضا گوهر زاد (ناشر، مولف، ۱۳۸۷ لوس انجلس) ــ پژوهشهائی هستند که مانند نورافکنی بر گوشه تاریکی از آنچه هستیم میافتند.
ما چنان در کوردلی و خشونت فرو رفته بودیم که اگر هم نیم نگاهی به آن گوشه میافکندیم زشتی هراسآورش را نمیدیدیم.
این کتابها را میباید به ویژه از این نظر پاس داشت.

داریوش همایون دوشنبه, 15 شهریور 1389
داریوش همایون : روایت دیگری از فاشیسم مذهبی ما هر سه کتاب از دیدگاه اقلیتهای مذهبی معین نوشته شدهاند ــ بابیان و بهائیان، و یهودیان به ترتیب. ولی ــ و این درسی است برای قبایل سیاسی ما ــ هیچیک به خودیها محدود نمانده است. نویسندگان با همان همدردی و نگاه انسانی، چنانکه شایسته عصر روشنگری است به دیگر غیر شیعیان نگریستهاند.
در تاریخ جامعههای بشری کمتر فصلی را میتوان به زشتی فصل مربوط به اقلیتهای مذهبی یافت. اقلیتهای مذهبی در کنار زنان و بردگان بزرگترین قربانیان این تاریخ دراز رنج و خشونت بودهاند و ما ایرانیان یکی از برجستهترین جاها را در آن داریم.
ایران ششصد سالی نخستین و بزرگترین نمونه رواداری tolerance مذهبی و برابر شماری مذاهب را به جهان داد و دو هزار سالی پس از آن را نیز بیشتر در ستمگری که گاه به وحشیگری باورنکردنی میرسید به مذاهب دیگر، مذاهب غیر حکومتکنندگان، گذراند.
مسئله، دیگر حتا بدرفتاری با اقلیت مذهبی نبود. در آغاز دوران صفوی ما اکثریت سنی جمعیت را به ضرب شمشیر به اکثریت شیعی درآوردیم. این تاریخ درازّ، مسئولیتهای ویژه بر دوش نسل کنونی ایرانیان میگذارد که یک بار دیگر شاهد رفتار جنایتکارانه حکومت با اقلیتهای مذهبی است.
***
|